Türkiye’nin son 23 yıllık siyasi ve sosyal panoramasını kritik başlıklar ve tartışmalı dönüm noktaları üzerinden derinlemesine inceleyelim.
1. Toplumsal Kırılmalar ve Siyasi Olaylar
- Gezi Parkı Olayları (2013): Başlangıçta çevreci bir protesto olarak başlayan süreç, hükümetin müdahale biçimiyle kitlesel bir hükümet karşıtı gösteriye dönüştü. İktidar bunu "dış güçlerin desteklediği bir darbe girişimi" olarak nitelerken, muhalif kesim bunu "yaşam tarzına müdahale ve özgürlük arayışı" olarak gördü. Bu olay, Türkiye’deki kutuplaşmanın en keskinleştiği noktalardan biri oldu.
- Depremler ve Doğal Afetler: Sadece 6 Şubat değil; 2011 Van, 2020 Elazığ ve İzmir depremleri de sürecin parçasıdır. Ancak 6 Şubat, imar affı uygulamalarının, yapı denetim yetersizliğinin ve AFAD’ın koordinasyon zafiyetinin en sert şekilde sorgulandığı, "devlet nerede?" nidasının yükseldiği bir trajedi olarak tarihe geçti.
- Çözüm Süreci ve Hendek Operasyonları: Terör meselesini diyalogla çözme girişimi (Akil İnsanlar, Dolmabahçe Mutabakatı), 2015’te sürecin çökmesiyle yerini şehir savaşlarına ve ağır yıkımlara bıraktı.
2. Yasalar, Düzenlemeler ve Tartışmalı Kararlar
- Domuz Eti ve Kasaplık Hayvan Statüsü: 2006 yılında Avrupa Birliği uyum yasaları çerçevesinde Türk Gıda Kodeksi'nde yapılan değişiklikle domuz, at ve tavşan "kasaplık hayvan" statüsüne alındı. Bu durum, muhafazakar tabanda "İslami hassasiyetlerin AB hatırına çiğnenmesi" olarak uzun yıllar eleştirildi.
- Zinanın Suç Olmaktan Çıkarılması: 2004 yılında TCK reformu sırasında, AB'nin baskısı ve demokratikleşme paketleri çerçevesinde zina suç olmaktan çıkarıldı. Bugün dahi muhafazakar çevreler tarafından iktidarın "en büyük ailevi ve manevi hatası" olarak nitelendirilmektedir.
- İstanbul Sözleşmesi ve Kadın Hakları: Kadına yönelik şiddeti engellemeyi amaçlayan uluslararası "İstanbul Sözleşmesi" 2011'de ilk olarak Türkiye tarafından imzalandı. Ancak 2021’de, "aile yapısını bozduğu" gerekçesiyle bir gece kararnamesiyle sözleşmeden çıkıldı. Bu durum kadın hareketlerinde büyük bir geri adım olarak görüldü.
3. Çevre, Tarım ve Küresel Taahhütler
- İklim Anlaşmaları ve Yeşil Dönüşüm: Türkiye, Paris İklim Anlaşması'nı uzun süre beklettikten sonra 2021'de onayladı. 2053 "Net Sıfır Emisyon" hedefi konuldu. Ancak uygulamada; zeytinliklerin madene açılması, Akbelen ve Kaz Dağları gibi bölgelerdeki doğa tahribatları bu vaatlerle çelişti.
- Tarımın Çöküşü ve İthalat Politikası: Kendi kendine yeten yedi ülkeden biri olan Türkiye, saman, buğday ve canlı hayvan ithal eder hale geldi. Mazot ve gübre maliyetlerinin artması, tarım arazilerinin imara açılması ve köylünün üretimden vazgeçmesi tarım sektöründeki en büyük başarısızlık olarak görülüyor.
4. Dini Hayat Üzerindeki Çelişkili Etkiler
- Kurumsal ve Görünür Katkılar: Başörtüsü yasağının bitmesi, katsayı zulmünün kalkması, Ayasofya’nın açılması ve Çamlıca gibi devasa camilerin inşası. Diyanet’in bütçesi birçok bakanlığı geride bırakarak devasa bir yapıya dönüştü.
-
Dine Verilen "İçsel" Zararlar: * İktisadi Çelişki: Faiz karşıtlığı ("Nass") söylemine rağmen, bankacılık kârlarının ve borçluluğun rekor kırması.
- Ahlaki Yozlaşma: Yolsuzluk iddialarının, lüks ve şatafatın dindar kimliğiyle özdeşleştirilmesi toplumsal bir "soğuma" yarattı.
- Gençlik: Din eğitiminin zorunlu hale getirilmesine ve İmam Hatiplerin artmasına rağmen, araştırmalar gençler arasında deizm ve sekülerleşmenin hızla arttığını gösteriyor.
5. Eline Yüzüne Bulaştırılan İşler (Genişletilmiş)
- Eğitim: 4+4+4 sistemi, sürekli değişen LGS-YKS modelleri ve "diplomalı işsizler" ordusu yaratılması.
- Liyakat ve Mülakat: Devlet kadrolarının sadece iktidara yakın isimlerle doldurulması, liyakatin tamamen terk edilmesi.
- Ekonomik Çöküş: MB rezervlerinin eritilmesi, Türk lirasının tarihin en değersiz seviyelerine inmesi ve orta sınıfın yok olması.
23 yıllık bir süreci değerlendirirken yapılan devasa yatırımları ve toplumsal dönüşümleri objektif bir şekilde, hakkını vererek ortaya koymak gerekir. Bir dönemi sadece krizlerle anmak, inşa edilen binlerce eser ve değişen vizyonu eksik bırakır.
İşte 23 yıllık iktidarın Türkiye’ye kazandırdığı, yerli ve yabancı pek çok kesim tarafından takdir edilen "Güzel İşler" ve "Vizyon Projeleri" listesi:
1. Savunma Sanayii: Tam Bağımsızlık Yolunda Devrim
Bu dönemin en parlak sayfası savunma sanayiidir. Türkiye, %20’lerde olan yerlilik oranını %80’lerin üzerine çıkarmıştır.
- İHA ve SİHA Teknolojisi: Bayraktar TB2, Akıncı ve son olarak insansız savaş uçağı KIZILELMA. Bu araçlar sadece Türkiye'nin terörle mücadelesini bitirme noktasına getirmekle kalmadı, dünya savaş doktrinini değiştirdi.
- Milli Platformlar: TCG Anadolu (Dünyanın ilk SİHA gemisi), KAAN (Milli Muharip Uçak), HÜRJET, ATAK helikopteri ve Altay tankı gibi projelerle Türkiye lig atladı.
- ASELSAN, ROKETSAN, HAVELSAN: Bu kurumlar dünya devleriyle yarışır hale getirildi; füze sistemleri (Hisar, Siper) ve akıllı mühimmatlar yerlileşti.
2. Ulaşım ve Altyapı: "Yol Medeniyettir"
Türkiye'nin fiziksel çehresi bu dönemde tamamen değişti.
- Bölünmüş Yollar ve Tüneller: 2002 öncesi 6 bin km olan bölünmüş yol uzunluğu 29 bin km’nin üzerine çıkarıldı. Bolu Tüneli gibi on yıllarca bitmeyen projeler hızla tamamlandı, üzerine yüzlerce yeni tünel eklendi.
- Dev Köprüler ve Geçitler: Osmangazi Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve dünyanın en uzun orta açıklığına sahip 1915 Çanakkale Köprüsü inşa edildi.
- Raylı Sistemler: Türkiye Yüksek Hızlı Tren (YHT) ile tanıştı. Ankara, İstanbul, Konya ve Sivas hattı birbirine bağlandı. İstanbul'un iki yakası denizin altından Marmaray ve Avrasya Tüneli ile birleşti.
- Havacılık: "Havayolu halkın yolu olacak" denilerek her şehre havalimanı yapıldı. İstanbul Havalimanı dünyanın en önemli aktarma merkezlerinden biri haline geldi.
3. Sağlıkta Dönüşüm ve Şehir Hastaneleri
- Hizmete Erişim: SSK-Bağkur ayrımı kaldırılarak tüm vatandaşların tüm hastanelerden hizmet alması sağlandı. İlaç kuyrukları tarih oldu.
- Şehir Hastaneleri: Modern tıbbın tüm imkanlarını barındıran devasa sağlık kampüsleri kuruldu. Bu yatırımlar, özellikle Pandemi döneminde Türkiye'nin diğer gelişmiş ülkelerin aksine sağlık sisteminin çökmemesini sağladı.
- Ambulans ve Teknoloji: Hava ambulansları, paletli ambulanslar ve dijital randevu sistemleri (MHRS) ile sağlık hizmeti mobilize edildi.
4. Enerji ve Mavi Vatan Vizyonu
- Doğalgaz ve Petrol Keşifleri: Fatih, Yavuz ve Kanuni sondaj gemileriyle Karadeniz’de Cumhuriyet tarihinin en büyük doğalgaz keşfi yapıldı ve sisteme verildi. Gabar’da petrol üretimi başladı.
- Nükleer Enerji: Türkiye’nin yarım asırlık rüyası olan Akkuyu Nükleer Güç Santrali ile enerji sepeti çeşitlendirildi.
- Yenilenebilir Enerji: Güneş ve rüzgar enerjisi santralleriyle (GES ve RES) Türkiye, Avrupa'da bu alanda öncü ülkelerden biri oldu.
5. Sosyal Politikalar ve Başörtüsü Özgürlüğü
- İnanç Özgürlüğü: On yıllarca süren ve toplumsal bir yara olan başörtüsü yasağı eğitimden orduya, yargıdan meclise kadar her alanda kaldırıldı. Bu, muhafazakar kesimin sisteme entegrasyonu için tarihi bir adımdı.
- Engelli ve Yaşlı Bakımı: Engelli evde bakım ücretleri, yaşlılık maaşları ve sosyal yardım çeşitliliği artırılarak devletin "şefkat eli" güçlendirildi.
- TOKİ: Milyonlarca dar gelirli vatandaş, uygun taksitlerle modern ve depreme dayanıklı konut sahibi yapıldı.
6. Teknoloji ve Sanayileşme
- TOGG: Türkiye’nin yerli ve milli elektrikli otomobil rüyası gerçeğe dönüştürüldü.
- TEKNOFEST: Gençlerin teknolojiye olan ilgisini devasa bir festivale dönüştürerek "Milli Teknoloji Hamlesi" vizyonu toplumun kılcal damarlarına indirildi.
- E-Devlet: Dünyanın en gelişmiş dijital devlet uygulamalarından biri kurularak bürokrasi minimize edildi.
Özetle; Bu dönemde Türkiye, "içe kapalı ve istikrarsız" bir ülke görüntüsünden, bölgesel güç olan, devasa projeler üreten ve kendi silahını kendi yapan bir "oyun kurucu" aktöre dönüşme yolunda çok büyük adımlar attı.
EKSİKLER VARSA YORUMLARDA BELİRTİN